De kapitaalgoederen in de openbare ruimte hebben een grote omvang in areaal en geïnvesteerd kapitaal. Het onderhoud aan de kapitaalgoederen wegen en riolering is risicogestuurd en gericht op het zo lang mogelijk in stand houden (technische kwaliteit) en het voorkomen van kapitaalvernietiging. De werkzaamheden voor het groot onderhoud en vervangingen worden zoveel mogelijk integraal met andere opgaven in de openbare ruimte uitgevoerd.
Beheerplannen
Met de beheerplannen is in 2024 een ontbrekende schakel in de beheerketen geplaatst en is invulling gegeven aan het advies vanuit de Rekenkamer (2023) om uitvoering van beleid beter herleidbaar en stuurbaar te maken. Hiermee hebben we een belangrijke stap gezet in de vertaling van beleid naar beheer. Vanaf 2025 werken we aan de verdere vertaling van nieuw beleid– zoals het IBOR – in de beheerplannen zodat de borging van de uitvoering van beleid sterker en beter herleidbaar wordt.
Algemeen ten aanzien van kosten en planning
De in deze paragraaf opgenomen projecten zijn primair gericht op het onderhoud van de kapitaalgoederen, oftewel het in stand houden van het huidige areaal. De werkzaamheden zijn integraal gepland en begroot binnen de beschikbare budgetten en (personele) capaciteit. Bij stijging van kosten of beperkingen in capaciteit als gevolg van onder andere externe ontwikkelingen, kunnen projecten vertraagd worden.
Gebiedsgerichte projecten
Gebiedsgerichte projecten zijn projecten waar meerdere vervangingsopgaven in de openbare ruimte over meerdere straten zijn. De grootste, meest bekende staan hieronder.
Zeeheldenbuurt
In de Zeeheldenbuurt zijn er beheer- en vervangingsopgaven voor riolering, wegen, spelen en bomen. De werkzaamheden in het eerste cluster van de Zeeheldenbuurt zijn in 2023 afgerond. Op dit moment zijn we in bouwteamverband met een aannemer, de overige clusters van de Zeeheldenbuurt aan het voorbereiden. De start van de uitvoering van die clusters staat gepland voor 2025.
Bloemenbuurt
In de Bloemenbuurt zijn er beheer- en vervangingsopgaven voor riolering, wegen, spelen en bomen. In 2025 werken we verder aan het ontwerp en de verdere voorbereiding van de werkzaamheden. We richten op een start van de werkzaamheden einde 2025.
(Verlengde) Parkweg e.o. (Blokkenweg/Verlengde Parkweg/Vincent van Goghstraat/Nieuwe Maanderbuurtweg)
Dit betreft een grote vervangingsopgave in Ede-Zuid. In 2024 is gestart met de uitvoering. Deze loopt door tot 2026. Het riool wordt vervangen en de bovengrond wordt opnieuw ingericht. De Kerkweg wordt als fietsstraat ingericht.
Bennekom Oost Wetenschapsbuurt
Dit project is het laatste deelgebied van de grootschalige rioolvervangingsopgave in Bennekom. Het gebied wordt integraal aangepakt. Er is inmiddels een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd; in 2024 en 2025 worden ontwerpen uitgewerkt en de bewoners betrokken. Naar verwachting zal de uitvoering eind 2025 of in 2026 starten.
Vogelbuurt en Indische buurt
Dit betreft de integrale herinrichting van de genoemde wijken. Voor deze beide projecten loopt een haalbaarheidsonderzoek. In 2025 zullen beide projecten verder voorbereid worden. De uitvoering van de werkzaamheden vindt naar verwachting plaats in 2026 en 2027.
Lunteren Zuidwest (Hulweg eo)
Het projectgebied betreft globaal het gebied rond de Honskamperweg, Achterstraat, Kerkhoflaan en Hulweg. Dit project is in voorbereiding. Naar verwachting start de uitvoering in 2026. Het project heeft vertraging opgelopen omdat verschillende ambities van de gemeente niet verenigbaar waren in de beschikbare ruimte, en een weloverwogen keuze gemaakt moest worden wat wél en wat niet gerealiseerd zou gaan worden.
Lunteren Noordoost (Engweg eo)
Het projectgebied beslaat grofweg de Engweg, Willem Welgravenlaan, Van Schothorstlaan en Molenparkweg Oost. In dit project gaan riolering en wegen gezamenlijk op waarbij riolering wordt vervangen en asfaltverhardingen worden omgevormd naar elementenverharding. Tegelijkertijd wordt hemelwater afgekoppeld om wateroverlast in de Molenparkweg (westelijk van het spoor) te verminderen.
Overige integrale projecten
Behalve de bovengenoemde projecten voeren we ook werkzaamheden uit in Bennekom De Akkers, Bennekom Groenestraat en Ederveen - Oost. Deze projecten betreffen een gebiedsgerichte aanpak van verschillende opgaven: wegen, riolering en groen. De genoemde projecten zijn allen in voorbereiding. De Akkers en de Groenestraat in Bennekom worden in 2025 uitgevoerd.
Verbreden Fietspaden
In 2024 wordt de onderzoeksfase en de werkvoorbereiding doorlopen om de fietspaden langs de Immenweg, de Hoge Valkse dijk en de Vijfsprongweg te verbreden. De geplande uitvoering is In 2025 en 2026.
Overige projecten
De volgende projecten staan op de nominatie om in 2025 te worden opgestart. Gedurende het jaar kan het zijn dat er gewijzigde opgaven worden bepaald. Dit kan bij financiële meevallers in andere projecten, in geval van temporiseren van reeds geplande projecten en/of aanvullend beschikbaar gesteld krediet.
Wegen
Het onderhoud aan wegen is risicogestuurd en gericht op het in zo lang mogelijk in stand houden en het voorkomen van kapitaalvernietiging waarbij de veiligheid van de weggebruiker voorop staat. Het onderhoud en de vervangingen zijn gebaseerd op de technische kwaliteit en het gewenste ambitieniveau. Uit de jaarlijkse inspecties blijkt dat er een onderhoudsachterstand is. Met het uitvoeren van regulier en groot onderhoud en de integrale vervangingen wordt verdere achteruitgang getemporiseerd.
Grootschalige projecten aan wegen en fietspaden vinden zoveel mogelijk integraal plaats. De grootste investeringsprojecten waaraan de wegbeheerder wegen een bijdrage levert zijn hiervoor beschreven. De belangrijkste wegen/fietspaden die voor 2025 gepland zijn voor groot onderhoud of vervanging zijn:
- Edeseweg Wekerom
- Edeseweg fietspad/rijbaan Bennekom
- Uitvindersbuurt Ede
- Driebergerweg fietspadp Ede
- Emmalaan/Tooroplaan Ede voorbereiding
- DocterHoolboomweg fietspad Ede
- Immenweg fietspad Lunteren
- Hoge Valksedijk fietspad Lunteren
- Edeseweg Lunterseweg fietspas Lunteren-Ede gefaseerd
Groen
Het vervangen van groen betreft vooral cultuurlijk groen. In 2023 is hiervoor een inspectie uitgevoerd. Hierbij is gelet op de technische staat van elk afzonderlijk groenvak. Uit de inspectie blijkt dat 40% van de groenvakken niet aan de gewenste kwaliteit voldoet. De resultaten uit deze inspectie zijn gebruikt voor het maken van een vervangingsplan voor de komende jaren.
Met dit vervangingsplan grijpen we in op die plekken waar de urgentie het grootst is. In 2024 zijn we in de wijk Veldhuizen gestart, in 2025 en 2026 gaan we door met andere urgente plekken in de rest van de gemeente Ede. Voor elk groenvak dat vervangen wordt maken we bewust een afweging over het type inrichting. Daarbij houden we rekening met beleidsafspraken (onder andere over beeldkwaliteit) en beleidsambities over biodiversiteit en klimaatrobuustheid.
Bomen
Het areaal bomen wordt één keer in de drie jaar volgens de VTA-richtlijnen gecontroleerd en indien nodig gesnoeid. Bomen die meer risico vormen worden vaker gecontroleerd. In 2025 blijven we iepen monitoren op ziekteverschijnselen en stellen we een plan op voor het gefaseerd vervangen van bomen die te leiden hebben onder essentaksterfte, om dat in de jaren erna in uitvoering te brengen. Voor het uitvoeren van grootschalige boomvervangingsprojecten is tot en met 2026 krediet beschikbaar gesteld vanuit het bomenbeleidsplan. Deze boomvervangingen vinden zoveel als mogelijk integraal plaats, wat bijdraagt aan het kwalitatief hoogwaardig inpassen van boombeplanting in projecten. De grote integrale projecten waaraan Bomen deelneemt zijn in het deel over gebiedsgerichte projecten terug te vinden.
Omvangrijke projecten die voor boomvervanging in de planning staan voor 2025 zijn:
- Boerenbond in Bennekom
- Bergendaal, Clingendaal en Wildforster in Ede
Technische installaties
Voor de technische installaties (verkeersregelinstallaties, evenementenkasten, stadsafsluitingen, parkeerautomaten, camerasystemen) wordt in 2025 een uitvoerig onderzoek naar de (onderhouds-)staat en veiligheid afgerond. Daarnaast zijn voor de verkeersregelinstallaties de volgende projecten gepland:
In 2024 hebben onderstaande projecten een lange voorbereiding gehad en kunnen in 2025 worden uitgevoerd.
- K1 Dreeslaan - Keesomstraat - Tooroplaan (regelkast en ged. detectielussen)
- K50 A12-Busbaan-W. Brandtlaan (regelkast, kabels, detectielussen en slagboominstallatie)
Bos en natuur
Onze natuurgebieden hebben vrijwel allemaal de Natura 2000-status. In samenwerking met de provincie Gelderland werken we in 2025 verder aan het herstel van de biodiversiteit, het klimaatrobuust maken van onze bossen en we dragen zorg voor voldoende rust voor de verstoringsgevoelige soorten. Tegelijkertijd zorgen we ervoor dat onze natuurgebieden goed ontsloten blijven voor de recreanten en herstellen we waar nodig de cultuurhistorische elementen zoals de oude lanen. Onze inzet voor het in stand houden en/of het verbeteren is opgenomen in het nieuwe beheerplan natuurgebieden Gemeente Ede 2022-2032. Werkzaamheden die voor 2025 gepland staan, zijn onder andere:
- Treffen van maatregelen die op aangewezen plekken het recreatief gebruik stimuleert en daarmee op kwetsbare plekken juist ontmoedigt omwille van natuurbehoud.
- Verbeteren van de informatievoorziening.
- Revitalisering van bos(gebieden) in het kader van natuurherstel en klimaatadaptatie.
- Beheermaatregelen ten behoeve van natuurontwikkeling in de verschillende natuurgebieden.
- Edese Bos: verdere uitwerking voor het herstel van het Historisch boscomplex.
- Bestrijding van invasieve exoten zoals de Amerikaans vogelkers.
Spelen
Speeltoestellen inspecteren we meerdere keren per jaar op veiligheid volgens het Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen (WAS). Als speeltoestellen niet meer veilig zijn en repareren niet meer mogelijk of financieel rendabel is worden deze verwijderd. Het speelbeleidsplan Bewegen, Ontmoeten, Sporten en Spelen van de gemeente Ede (BOSS) is daarbij leidend. Ook in 2025 gaan we op een aantal plekken sport- en/of speeltoestellen of valondergronden vervangen. Hierbij vindt participatie plaats.
Oppervlaktewater en waterkunstwerken
Door het onderhoud aan oppervlaktewater en waterkunstwerken houden we watergangen, beschoeiingen, trailerhellingen maar ook pompen, watertappunten en fonteinen in stand. In 2025 besteden we in het bijzonder aandacht aan het veiligstellen van pompen en fonteinen in waterkunstwerken.
Voor het beheer en onderhoud van de watergangen vindt afstemming plaats met het Waterschap die sinds 2005 ook het beheer en onderhoud voor de primaire watergangen in stedelijk gebied heeft overgenomen. In 2025 geven we verder invulling aan de planning van groot onderhoud aan duikers en beschoeiingen die uit de brede inspectie in 2024 is gekomen. In samenwerking met het Waterschap wordt verder gekeken naar de rietproblematiek langs de oevers van diverse singels.
Openbare verlichting
Om de SER-doelen 2030 (verlagen energiegebruik) te behalen wordt de komende jaren extra geïnvesteerd in het vervangen en verduurzamen van armaturen en minder in het vervangen van masten. In 2025 vervangen we 740 oude armaturen (dat is 9% van de oude armaturen) voor zuinige LED-armaturen. In 2026 en 2027 verhogen we het vervangingstempo nog meer.
Civiele kunstwerken
Eens in de vijf jaar worden, conform de richtlijnen, de 134 civiele kunstwerken geïnspecteerd. Hieruit volgen de onderhoudsmaatregelen voor de korte termijn en een theoretische restlevensduur. Voor kunstwerken met een theoretische einde levensduur van 0-10 jaar wordt met behulp van Life Cycle Costing (LCC) en nader onderzoek het noodzakelijk onderhoud en eventueel renovatie of vervanging bepaald. Voor 2025 staan geen vervangingswerkzaamheden gepland, wel uitvoering van diverse onderhoudsmaatregelen op basis van het onderhoudsbestek. Ook voeren we in 2025 onderzoeken uit voor het verbeteren van onze areaaldata. Met dit onderzoek brengen we ook de vervangingsopgave en de daarvoor benodigde financiële middelen (tekorten) voor de komende jaren beter in beeld.
Riolering (vrijvervalriolering en mechanische riolering)
Voor het reguliere beheer en onderhoud van de riolering passen we risicogestuurd beheer toe. We zetten in op datagedreven beheer, zowel voor vrijvervalriolering als mechanische riolering. We blijven doorontwikkelen om data betrouwbaarder te maken en beter te ontsluiten. Dit stelt ons in staat om een goede en toegankelijke meerjarenplanning te maken voor onderhoud en vervanging van riolering.
Naast de gebiedsgerichte projecten waar riolering in deelneemt, gaan in 2025 de volgende projecten met riolering in uitvoering:
Voor de vrijvervalriolering worden de volgende projecten gestart:
- Aanpakken wateroverlast Detmarlaan (Ede)
- Rioolvervanging Lindelaan (Ede)
Voor de mechanische riolering werken we aan de volgende projecten:
- Implementatie telemetrie buitengebied.
- Planmatig vervangen van pompen en besturingen om storingskosten te verlagen.
- Aanpakken overbelasting drukriolering.
Wagenpark
Op dit moment bestaat het wagenpark uit 40 voertuigen plus 3 leasevoertuigen. Het afgelopen jaar hebben we relatief weinig voertuigen vervangen. Bij het vervangen van een voertuig kijken we naar verschillende dingen: aan de ene kant is dat de afschrijvingstermijn, maar tegelijkertijd kijken we ook naar de conditie van het voertuig. Heeft het voertuig relatief weinig kilometers gereden, dan besluiten we soms om een voertuig langer door te laten rijden. Dat zorgt voor verschuivingen in het vervangingsplan. Daarnaast willen we - als het technisch mogelijk is - een voertuig vervangen door een elektrische (of duurzamere) variant. Dit is afhankelijk van het doel waarvoor de voertuigen gebruikt worden. Voor transport van goederen en massa is elektrische aandrijving nog niet altijd haalbaar (kracht en actieradius). Daarnaast zijn er beperkingen in de huidige laadinfrastructuur. Daarom zijn er eind 2023 en begin 2024 twee onderzoeken uitgevoerd naar volledige elektrificatie van het wagenpark en de benodigde laadinfrastructuur, mede in het kader van de ontwikkelingen om in 2030 van Ede-Centrum een emissievrije zone te maken. Zo starten we eind 2024 met een aanbesteding voor het vervangen van de huidige laadinfrastructuur, om in de toekomst alle voertuigen van het wagenpark op locatie te kunnen laden en op tijd te kunnen voldoen aan de eisen van de ZES-zone.
Begraven
In 2023 is de Nota Begraven vastgesteld. Hierin staat het advies om beeldkwaliteitsplannen per begraafplaats op te stellen. Inmiddels worden deze beeldkwaliteitsplannen opgesteld. We sturen op het afronden van de beeldkwaliteitsplannen tegen het einde van 2025. Aan de hand van de beeldkwaliteitsplannen zal duidelijk worden welke investeringen nodig zijn.
Gebouwen
Aan onze gebouwen wordt groot onderhoud uitgevoerd. Het MJOP is hierbij leidend, maar er wordt kritisch gekeken of het geplande onderhoud ook echt noodzakelijk is. Deze werkzaamheden worden zoveel als mogelijk geclusterd uitgevoerd aan een gebouw, om de overlast voor gebruikers en huurders te beperken. Indien mogelijk worden werkzaamheden gecombineerd met duurzaamheidsmaatregelen en/of renovatie als hiervoor aanvullende budgetten beschikbaar zijn gesteld door de Raad.
De komende jaren worden werkzaamheden voorzien aan diverse gym- en sportzalen, zoals De Spil in Harskamp en Sporthal de Peppel in Ede. Ook zullen met de renovatie van de theaterzaal in Cultura onderhoudswerkzaamheden gecombineerd worden.