Programma 1
Onderwijshuisvesting De Plataan
De Wingerd en de Julianaschool in Bennekom zijn gefuseerd en gaan door onder de naam de Plataan, die gevestigd is aan de Heidelaan 25 te Bennekom. Op de huisvestingsagenda (SHP, 2018) is de Plataan opgenomen voor vernieuwbouw in 2020. Vanwege een vertraging van de daadwerkelijke fusie van de Wingerd met de Julianaschool was de vernieuwbouw vertraagd. In 2021 is een start gemaakt met de bouwplannen. Uitgangspunt blijft passend onderwijshuisvesting van de betreffende school voor het aantal leerlingen. De school groeit naar 228 leerlingen. Voor 228 leerlingen is een school van 1.347 m2 nodig (inclusief een speellokaal van 90 m2). Op dit moment zijn de plannen vergevorderd en zal naar verwachting de school in Q2 2025 starten met de bouw. De oplevering is naar verwachting medio 2026.
Er is al € 2.200.000 beschikbaar (Perspectiefnota 2020-2023), maar de VNG-norm Onderwijshuisvesting geeft aan dat een school in de omvang van 1347 m2 naar verwachting € 4.305.959 (prijspeil 2024) zal bedragen. Hierdoor vragen wij aanvullend budget van € 2.105.959 aan om met bouw van de Plataan door te kunnen gaan met als gevolg een structurele last van € 81.100 per 2027.
Onderwijshuisvesting - Nieuwe school Rehoboth
De minister van Onderwijs, Cultuur en Waterschap heeft positief besloten voor de start van een nieuwe school Rehoboth vanaf 1 augustus 2025. Het voedingsgebied is Valk en Wekerom.
De gemeente Ede heeft de wettelijke taak om passende huisvesting te realiseren, voor huisvesting is het voedingsgebied niet leidend. Gemeentelijk kader is dat wij proberen huidige leegstand zoveel als mogelijk te gebruiken en de nieuwe school hiernaar verwijzen. Een nieuwe school heeft 11 jaar de tijd om aan de stichtingsnorm te voldoen (200 leerlingen): een ingroeimodel lijkt meest passend waarbij de school klein begint en ingroeit naar 200 of meer leerlingen. Hiervoor is voor de tijdelijkheid een verwijzing naar de bestaande leegstand bij de basisschool de Schakel in Ederveen (Zicht 3) mogelijk. Daarbij is ook een speellokaal en gymlokaal op loopafstand aanwezig. De inpaskosten zijn € 20.000 incidenteel en voor de 1e inrichting onderwijsleerpakket en meubilair is € 66.000 nodig. De totale lasten bedragen dan € 7.000 structureel.
Onderwijshuisvesting - voorbereidingskrediet CBS Nederwoud
De School met de Bijbel Nederwoud is gevestigd aan de Kruisbeekweg 45 en is opgenomen voor een vernieuwbouw in 2028. Basisschool Nederwoud is een van de drie scholen van de Vereniging Instandhouding van de Scholen met de Bijbel Lunteren waarbij basisschool Nederwoud een hoofdgebouw heeft dat stamt uit 1905. De huidige staat van het gebouw, maar ook de constante groei van de leerlingen zorgt dat het gebouw haar (maximum) capaciteit bijna heeft bereikt. Op basis van de leerlingenprognose van 2023 zien we dat de leerlingen van Nederwoud een gestage groei laat zien met ongeveer 127 leerlingen bij het einde van de prognoseperiode in 2043. Voor 127 leerlingen is een school van 839 m2 nodig (inclusief een speellokaal van 90 m2). De School met de Bijbel Nederwoud is opgenomen voor een vernieuwbouw in 2028. Volgens de Verordening kunnen schoolbesturen voorbereidingskosten aanvragen om te starten met de voorbereiding. Hierdoor vragen wij voorbereidingskrediet aan van € 150.000 om onderzoek te doen naar nieuwbouw. Er liggen bestuurlijke afspraken onder en zijn de kredieten benodigd en daarmee onuitstelbaar. De bijbehorende structurele kapitaallasten bedragen € 6.000, hiervoor is dekking binnen de reguliere exploitatie onderwijshuisvesting.
Onderwijshuisvesting - 1 e inrichting Wegwijzer, Ruitenbeekschool en Tamboerijn
De gemeente Ede is wettelijk verplicht vanuit Onderwijshuisvesting om 1 e inrichting onderwijsleerpakket en meubilair beschikbaar te stellen voor scholen die nieuw zijn of groeien in het aantal leerlingen. De totale kosten voor eerste inrichting (de drie scholen tezamen) bedragen € 96.204. De bijbehorende structurele kapitaallasten bedragen € 6.000, hiervoor is dekking binnen de reguliere exploitatie onderwijshuisvesting.
Ziekenbarakken
In de Programmabegroting 2024-2027 is vanuit de reserve Cofinanciering Edese Opgaven voor 2024 € 200.000 beschikbaar gesteld voor het verplaatsen van twee barakken naar de Mauritskazerne. Het project wordt in twee fasen uitgevoerd. Vanwege deze fasering wordt voorgesteld om de vaststelling van de subsidie op te delen in twee tranches en daarmee € 100.000 door te schuiven naar 2025. In hoofdstuk 6 ‘Actualisatie’ onder programma 1 is nadere toelichting opgenomen.
Programma 3
Bijstandsmiddelen Participatiewet (BUIG-middelen)
Bijstandsverlening is een openeinderegeling. De gemeente Ede is meerjarig een nadeelgemeente. Dit betekent dat Ede onvoldoende vanuit de BUIG-middelen voor de kosten van bijstandsverlening wordt gecompenseerd. Vanuit de gemeente wordt structureel € 1 miljoen aanvullend beschikbaar gesteld.
Het is de verwachting dat er vanaf 2025 e.v. tussen de € 1.300.000 en € 1.450.000 per jaar extra tekort zal worden geschreven op de Participatiewet budgetten. Aan de inkomstenkant is dit te wijten aan het verdeelmodel dat negatief uitvalt. Aan de uitgavenkant ligt dit met name aan de hogere gemeentelijke taakstelling voor vestiging van statushouders.
Daarom is voor de Programmabegroting 2025-2028 een claim ingediend om de begroting voor deze jaren structureel op te hogen met respectievelijk € 1.306.000 (2025), € 1.355.000 (2026), € 1.407.000 (2027) en € 1.466.000 (2028). Op deze manier sluit budget (rijksmiddelen plus gemeentelijke middelen) aan op de verwachte kosten voor het betalen van uitkeringen Participatiewet.
Programma 4
Kredietaanvraag Rotonde Westzoom
De verkeersveiligheid aan de Westzoom in Lunteren is al geruime tijd een punt van discussie. Een stagnatie van de daling in verkeersongevallen en -slachtoffers zorgt al langer voor een pleidooi om gebiedsontsluitingswegen veiliger in te richten. Sinds 2018 is een krediet beschikbaar gesteld om een rotonde aan de Westzoom mogelijk te maken als verkeersveilige oplossing. Mede door de ontwikkeling van de Stroet II en de bijbehorende ontsluiting, heeft de aanleg van de rotonde langer op zich laten wachten.
Na een evaluatie eind 2023 is een nieuwe raming gemaakt om de totaalkosten inzichtelijk te maken waarbij de rotonde een sober en doelmatig ontwerp heeft. Afgezien van het feit dat de oorspronkelijke raming van 2018 vanwege sterke prijsstijgingen niet meer toereikend is, zijn er ook onvoorziene kosten in de nieuwe SSK-raming naar voren gekomen. Hieronder vallen elementen als meerwerk voor het verleggen van kabels en leidingen en de aanleg voor een bypass om te voorkomen dat de Westzoom volledig wordt afgesloten. Wij vragen daarom een ophoging van het bestaande krediet vanaf 2024 met een bedrag van € 700.000. Dit vertaalt zich in hogere kapitaallasten vanaf 2026 van € 34.000 per jaar.
De voorbereiding van de rotonde zal in het laatste kwartaal van 2024 plaatsvinden. Hiermee zal de uitvoering in het eerste kwartaal van 2025 starten en naar verwachting eind 2025 afgerond worden.
Programma 5
Kredietaanvraag Spoorzone
De Spoorzone kent richting afronding tegenvallers en optredende risico's die sterker optreden dan bij de kredietaanvraag van februari 2024 ingeschat. Dit leidt tot een knelpunt van € 6,5 miljoen. De oorzaak hiervan ligt in nog te verwachten tegenvallers in Contract 1 (station-contract) en extra kosten gekoppeld aan Contract 3 (P&R-garage en openbare infrastructuur). Een belangrijke extra hoge kostenpost gekoppeld aan Contract 1 zijn de verbussingskosten gedurende treinvrije-periodes. Daarnaast vallen de (onvermijdelijk) te vergoeden prijsstijgingen hoger uit dan eerder geraamd.
Bij de P&R garage, de openbare infrastructuur en de groene inrichting spelen deze prijsstijgingen ook en zien we dat de markt hogere prijzen hanteert dan eerder ingeschat. Daarnaast zijn er in de uitvoering extra kosten gemaakt als gevolg van slecht weer en vanwege de dwingende noodzaak om tijdig onderdelen op te leveren, bv in relatie tot het busplein.
Tenslotte ontstaat een deel van het knelpunt door het niet in kunnen zetten van een toegezegde bijdrage vanwege daaraan gekoppelde verplichtingen.
Met het beschikbaar stellen van extra middelen, beschikt het project over voldoende middelen om de Spoorzone volgens alle uitgangspunten te kunnen opleveren. De risico’s nemen vanwege de voortgang van het project en de oplevering van de meest complexe onderdelen fors af en kunnen in principe gedekt worden vanuit het krediet. Enkel de uitkomst van de aangespannen arbitrages door EdeSpoort is onvoorspelbaar en nog als risico verwerkt in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing in de Programmabegroting 2025-2028. Deze blijven daarmee een risico vormen op extra tekorten.
Programma Hart voor Hoogbouw Ede Zuid
Het college van B&W heeft op 14 mei 2024 besloten een programma in te richten onder de naam “Hart voor Hoogbouw Ede Zuid 2040”. Het programma heeft een beoogde looptijd tot 2040 en vraagt om zowel sociale als ruimtelijke interventies in de vorm van herstructurering. Tot eind 2025 bouwen we het programma op middels twee concrete producten:
1) Visie en uitvoeringsagenda voor de buurt richting 2040 op basis van de pijlers:
a. Goed leven (sociaal)
b. Fijne leefomgeving (fysiek)
c. Levendige buurt
2) EenStedenbouwkundig Raamwerk “Hart voor Hoogbouw Ede Zuid 2040” voor de gehele buurt. In het raamwerk is nadere aandacht voor de uitwerking van de herstructurering van het gebied rondom de flats Van Eekelen, Merlijn en mogelijk op termijn de Stroomberg en daarnaast het gebied rondom de schoolgebouwen en mogelijk op termijn de Brugge.
Om bovenstaande activiteiten in 2025 te kunnen uitvoeren, is € 240.000 nodig. De middelen voor het uitwerken van het stedenbouwkundig raamwerk (€ 120.000) worden gedekt vanuit de gereserveerde middelen voor uitwerking van de Omgevingsvisie 2040 (Ontwikkel- en Investeringsstrategie).
Inzet resterende middelen WFC ten behoeve van Stationsomgeving
Met het beëindigen van het project om te komen tot de bezoekersattractie World Food Experience, valt een belangrijke pijler onder het Food Innovation District weg. Daarmee zal moeten worden ingezet op andere initiatieven om te komen tot een levendige en bedrijvige stationsomgeving. Dit vergt komende jaren forse inspanningen en investeringen. Voorgesteld wordt om de resterende middelen vanuit WFC Experience (€ 3,5 miljoen) toe te voegen aan de gereserveerde middelen voor de Ontwikkel- en Investeringsstrategie en deze daarbinnen te labelen voor de ruimtelijke en economische opgaven in het Stationskwartier.
In 2025 zal hiervoor - mede op basis van de ruimtelijke en programmatische visie die voor het Stationskwartier wordt opgesteld - een visie en plan van aanpak worden opgesteld, inclusief een meerjarig investeringsprogramma. Daarbij willen wij ook onze partners, zoals o.a. de Provincie Gelderland, betrekken en onderzoeken welke mogelijkheden er zijn voor subsidies en bijdragen. Op basis van het plan van aanpak is de verwachting dat in de Perspectiefnota 2026-2029 aanvullende middelen zullen worden aangevraagd voor de uitvoering.
Programma 7
Subsidie beëindiging houtoogst (zie ook Hoofdstuk Actualisatie)
Omdat in met name het Edese Bos de houtoogst is stopgezet, ontvangen we geen jaarlijkse opbrengsten meer ter hoogte van € 25.000. In 2024 wordt hiervoor een eenmalige subsidie ontvangen ter hoogte van € 794.000, deze is opgenomen in het hoofdstuk actualisatie.